overgewicht bij kinderen, het is niet hun schuld

De cijfers liegen er niet om: van de kinderen in de leeftijd 4 - 17 had in 2017 bijna14% overgewicht, waarvan 2.8% ernstig overgewicht (obesitas). Wat ik interessant vond om te lezen: bij lage leeftijden (4-12) komt overgewicht vaker voor bij jongens dan bij meisjes. Als de kinderen ouder worden (12-17) is dit andersom en hebben juist meisjes vakar last van overgewicht (volksgezondheidenzorg.info, 2018).  

Wanneer is er sprake van overgewicht en obesitas?

De meest gebruikte methode om (ernstig) overgewicht te meten is de Body Mass Index (BMI). Dit klinkt ingewikkeld, maar is het niet: de BMI is gebaseerd op de verhouding tussen lengte en gewicht *. Er gelden aparte grenswaarden per leeftijd. Hoe is het BMI van jouw zoon of dochter ten opzichte van het gemiddelde? Vaak is overgewicht van buitenaf al te zien, maar als je twijfelt, check het op deze tabel van het Voedingscentrum. Het is dus moeilijker dan bij volwassenen om hier één enkel getal te noemen om van uit te gaan: dit komt doordat een kinderlichaam zich nog zo snel ontwikkelt. 

Een welvaartsprobleem

Slik… I know. 

Bij 95% van de kinderen met overgewicht wordt geen medische oorzaak gevonden (zoals o.a. erfelijke obesitas, groeistoornis of een hormonale afwijking). Vaker heeft overgewicht te maken met onze leefstijl. Onze lichamen zijn ooit ‘geprogrammeerd’ om zuinig om te gaan met energie, om die te sparen voor barre tijden zoals koude winters met minder beschikbaar eten.  Je voelt ‘m al aankomen… in de huidige tijden van welvaart en overvloed proppen we meestal meer naar binnen dan we verbranden op een dag. Hier komt bij dat ongezonde keuzes (vet/suiker) vaak veel goedkoper zijn dan gezond eten (groeten/fruit). Leg daar nog een iPad naast met urenlange films en spelletjes waardoor onze kids minder bewegen en dan is het kwaad geschied. En daar belanden we op een gevoelig onderwerp: opvoeding. 

Vanaf ongeveer zes jaar lijkt overgewicht gerelateerd aan meer psychosociale problemen op latere leeftijd. Dit kan komen door meer bewustwording van stigmatisatie van ‘dik zijn’ vanaf die leeftijd.

Eten als therapie? 

Kindercoach Amsterdam

Eet gezond

voel je lekker!

Sommige kinderen eten graag en veel (herkenbaar). Ze zijn snel verleid door kleur, geur en verpakkingen. Er is ook een groot aantal kinderen dat troost voor bepaalde emoties zoekt in voeding. Kinderen leren eetgewoonten aan en gebruiken hierbij het gedrag van familie en vriendjes als voorbeeld. Ouders die vaak vet- en suikerrijk eten geven dit eetpatroon onbewust door aan hun kinderen.  

‘Ik ben het waard om gezond te leven’

Als kinderpsycholoog werk ik met deze kinderen aan zelfvertrouwen. Deze is enerzijds aangetast doordat ze anders/zwaarder zijn dan hun vriendjes en misschien zelfs gepest worden hierdoor. Anderzijds is er vaak sprake van een onderliggend trauma/aanleiding voor het overeten. We werken aan eigenwaarde (“ik ben het waard om gezond te leven”) en vertrouwen (“ik kan deze nieuwe leefstijl volhouden”). 

Tips bij (aankomend) overgewicht:

  • Eet samen en eet aan tafel! Liefst rond dezelfde tijd en op dezelfde plek. We eten over het algemeen minder als we bewust eten dan wanneer we voor een scherm zitten. 

  • Geef 5 minuten voor eten aan dat het bijna etenstijd is: zo kunnen kinderen hun bezigheid afronden en voelen ze een mate van controle over hun tijdsbesteding

  • Praat aan tafel samen over gezond eten. Zorg dat het geen straf voor ze wordt door te benoemen dat ongezond eten (zoals friet, snoep en chips) niet verboden is, maar alleen voor af en toe is. 

  • Samen koken: laat de kids helpen met klusjes: wassen, snijden, roeren, tafel dekken. Zo leren ze met voeding omgaan en het meer waarderen. 

  • Water is voor de dorst: limonade voor erna. Laat geen frisdrank, fruitdranken of sportdranken meer het huis in: ze bevatten zoveel suiker en calorieën, en jouw kind went er aan. Een glas limonade af en toe moet kunnen. 

  • Neem jullie tussendoortjes eens onder de loep! Sapjes/pakjes drinken/ontbijtkoek/fruitkoekjes lijken onschuldig maar zijn het meestal niet: in een pakje appelsap zitten al gauw vijf suikerklontjes! Gezonde alternatieven zijn: eierkoek/stukjes appel/banaan/aardbeien/komkommer/wortel/snoeptomaatjes/rozijnen.  

  • Maak groeten en fruit leuk: snij figuurtjes of gebruik een vrolijk rietje in de smoothie. 

  • Simpel maar effectief :gebruik kleinere borden om het eten op te scheppen. 

  • Minder games/tv, meer buitenspelen! Fietsen, voetballen, buiten spelen met de buren! 

* Het BMI van jouw kind berekenen? Deel het gewicht (in kg) door het kwadraat van zijn lengte (in meters). Voorbeeld: Het BMI van 8 jaar oud kind, met een lengte van 1.30m en een gewicht van 30 kilo, is 30 ÷ (1,3 X 1,3)  = 17,8.